Loading [MathJax]/jax/output/HTML-CSS/jax.js
Skip to Content

Potęgi. Zadania 7-9

Zadanie 1.7 Uprość podane wyrażenia, zakładając, że mają one sens liczbowy, a podstawy potęg są liczbami dodatnimi:

  1. xn+2xn+3xn+1xn+4,
  2. xn+45xn+12xn+12xn+23+xn+34,
  3. ((p1+q1)2+(p1q1)2)1((p1+q1)2(p1q1)2)1,
  4. (4b+5)2+32b250+(4b5)2(4b5)2+(4b+5)2+5032b2,
  5. 2x+y22y+12x22y+12y+1+2x+y2y:(1+2y+1+22y)1,
  6. a43a4bc+b3ab7c+c3abc105a25b5:3b3+b2c3b3c3+4c16a2b5:(b54a),
  7. (y2nmn)1n:(y(mn)2+4mnm2n2)1m,
  8. (a1ma1n)2+4am+nmn(a2ma2n)(mam+1+nan+1).


Odpowiedź:

  1. x1+x+x2.
  2. x11+1.
  3. 2pqp2+q2.
  4. 45b.
  5. 1+2y.
  6. 3abc.
  7. y1m.
  8. 1a(mana).


Wskazówka:

  1. Skorzystaj z własności działań na potęgach o wykładniku rzeczywistym i ze wzoru skróconego mnożenia A3B3=(AB)(A2+AB+B2).
  2. Skorzystaj z własności działań na potęgach o wykładniku rzeczywistym i ze wzoru skróconego mnożenia A3+B3=(A+B)(A2AB+B2).
  3. I sposób: Skorzystaj z własności działań na potęgach o wykładniku całkowitym oraz ze wzorów skróconego mnożenia
    1. (A+B)2=A2+2AB+B2,
    2. (AB)2=A22AB+B2,
    3. A2B2=(AB)(A+B).

    II sposób: Dokonaj podstawienia: A=p1, B=q1, a następnie skorzystaj z własności działań na potęgach o wykładniku całkowitym oraz ze wzorów skróconego mnożenia

    1. (A+B)2=A2+2AB+B2,
    2. (AB)2=A22AB+B2.

  4. I sposób: Skorzystaj ze wzorów skróconego mnożenia
    1. A2B2=(AB)(A+B),
    2. (A+B)2=A2+2AB+B2,
    3. (AB)2=A22AB+B2,

    oraz z faktu, że c2=|c| dla dowolnego c\R.
    II sposób: Skorzystaj ze wzorów skróconego mnożenia

    1. (A+B)2=A2+2AB+B2,
    2. (AB)2=A22AB+B2,

    dokonaj redukcji wyrazów podobnych i skorzystaj z faktu, że

    c2=|c| dla dowolnego c\R.

  5. I sposób: Wyodrębnij w zapisie wyrażenia 2x i 2y. Wyłącz wspólny czynnik przed nawias w liczniku i mianowniku, następnie skorzystaj z własności działań na potęgach o wykładniku rzeczywistym i ze wzoru skróconego mnożenia A2+2AB+B2=(A+B)2.
    II sposób: Dokonaj podstawienia: A=2x i B=2y, a następnie skorzystaj z własności działań na potęgach o wykładniku całkowitym oraz ze wzoru skróconego mnożenia 1+2B+B2=(1+B)2.
  6. Skorzystaj z własności działań na pierwiastkach arytmetycznych oraz z własności działań na potęgach o wykładniku wymiernym.
  7. Skorzystaj z własności działań na potęgach o wykładniku rzeczywistym i ze wzorów skróconego mnożenia
    1. (AB)2=A22AB+B2,
    2. (A+B)2=A2+2AB+B2,
    3. A2B2=(AB)(A+B).
  8. Skorzystaj z własności działań na potęgach o wykładniku rzeczywistym oraz ze wzorów skróconego mnożenia
    1. (AB)2=A22AB+B2,
    2. (A+B)2=A2+2AB+B2,
    3. A2B2=(AB)(A+B).


Rozwiązanie:

  1. xn+2xn+3xn+1xn+4= xn+2(1x)xn+1(1x3)= xn+2(n+1)1x1x3= x1x(1x)(1+x+x2)= x1+x+x2.
  2. xn+45xn+12xn+12xn+23+xn+34= xn+12(x33+1)xn+12(1x11+x22)= (x11+1)(x22x11+1)1x11+x22= x11+1.
  3. I sposób: ((p1+q1)2+(p1q1)2)1((p1+q1)2(p1q1)2)1= (p2+2p1q1+q2+p22p1q1+q2(p1+q1+p1q1)(p1+q1p1+q1))1=
    (2p2+2q2(2p1)(2q1))1= (2(p2+q2)4p1q1)1= (p2+q22p1q1)1= (12(p2+q2)pq)1= (12)1(p1q+q1p)1= 2(qp+pq)1= 2(q2+p2pq)1= 2pqp2+q2.

    II sposób: ((p1+q1)2+(p1q1)2)1((p1+q1)2(p1q1)2)1= /podstawmy A=p1,B=q1/=
    ((A+B)2+(AB)2)1((A+B)2(AB)2)1= ((A+B)2+(AB)2(A+B)2(AB)2)1= (A+B)2(AB)2(A+B)2+(AB)2=
    A2+2AB+B2(A22AB+B2)A2+2AB+B2+A22AB+B2= 4AB2A2+2B2= 2ABA2+B2=/wracamy do liter p,q/=
    2pq(1p)2+(1q)2= 2pqp2q2q2+p2= 2pqp2+q2.

  4. I sposób: (4b+5)2+32b250+(4b5)2(4b5)2+(4b+5)2+5032b2= (4b+5)2+2(16b225)+(4b5)2(4b5)2+(4b+5)22(16b225)=
    (4b+5)2+2((4b)252)+(4b5)2(4b5)22((4b)252)+(4b+5)2=
    (4b+5)2+2(4b5)(4b+5)+(4b5)2(4b5)22(4b5)(4b+5)+(4b+5)2= (4b+5+4b5)2(4b5(4b+5))2= (8b)2(10)2= 64100b2= 810b2= 45|b|= 45b (ostatnia równość wynika z treści zadania, gdyż założyliśmy, że podstawy potęg są dodatnie, zatem b>0).
    II sposób: (4b+5)2+32b250+(4b5)2(4b5)2+(4b+5)2+5032b2=
    16b2+40b+25+32b250+16b240b+2516b240b+25+16b2+40b+25+5032b2= 64b2100= 64100b2= 810b2= 45|b|= 45b (ostatnia równość wynika z treści zadania, gdyż założyliśmy, że podstawy potęg są dodatnie, zatem b>0).
  5. I sposób: 2x+y22y+12x22y+12y+1+2x+y2y:(1+2y+1+22y)1=
    2y(2x2y+1)2x(1+2y)2y+1(1+2y)2y:(1+2y+1+22y)1= 2y(2x2y+1)(2x2y+1)(1+2y)2y(1+22y+(2y)2)= 2y1+2y2y(1+2y)2= 1+2y.

    II sposób: 2x+y22y+12x22y+12y+1+2x+y2y:(1+2y+1+22y)1= /podstawmy A=2x,B=2y/=AB2B2A2B22B+ABB1:(1+2B+B2)1= B(A2B)A(1+B)2B(B+1)1B(1+2B+B2)= B(A2B)(A2B)(1+B)1B(1+B)2= 1+B=/wracamy do liter x,y/=1+2y.

  6. a43a4bc+b3ab7c+c3abc105a25b5:3b3+b2c3b3c3+4c16a2b5:(b54a)=
    a43a3abc+b3b6abc+c3c9abc5(a5b)5:b+b2c3(b1c)3+4(c4)4a2b5:(b54a)=
    a4a3abc+bb23abc+cc33abc(a5b):b+b2c(b1c)+4(c4)44a2b54:(b54a12)=
    a53abc+b33abc+c43abca5bb1+b2cbc1+c4a12b54b54a12= (a5+b3+c4)3abca5+b3+c4= 3abc.
  7. (y2nmn)1n:(y(mn)2+4mnm2n2)1m= (y2nmn1n):(ym22mn+n2+4mnm2n2)1m= (y2mn):(ym2+2mn+n2(mn)(m+n))1m= (y2mn):(y(m+n)2(mn)(m+n))1m= (y2mn):(ym+nmn)1m= (y2mn):(ym+nmn1m)=
    (y2mn):(ym+nm(mn))= y2mnm+nm(mn)= y2m(m+n)m(mn)= ymnm(mn)= y1m.
  8. (a1ma1n)2+4am+nmn(a2ma2n)(mam+1+nan+1)= (a1m)22a1ma1n+(a1n)2+4a1n+1m(a2ma2n)(am+1m+an+1n)=
    (a1m)2+2a1ma1n+(a1n)2(a2ma2n)(a1+1m+a1+1n)= (a1m+a1n)2((a1m)2(a1n)2)(aa1m+aa1n)=
    (a1m+a1n)2(a1ma1n)(a1m+a1n)a(a1m+a1n)= (a1m+a1n)2a(a1ma1n)(a1m+a1n)2= 1a(mana).

Zadanie 1.8 Uprość wyrażenie, a następnie oblicz jego wartość liczbową wiedząc, że a=8, b=2, c=217.

  1. (a2c+b2c)(a2cb2c)(a2+b2)(a4b4),
  2. (a2b2)(a3b3)(a22ab+b2)(c2a+c2b),
  3. 6a31a3:3a13a11+a12+a13,
  4. (b56a16+b13a13)2+(b56a16b13a13)2(a13b13)(3a2+3b2+a13b13)2a+4a2ab,
  5. (33a23a+13a+11a133a21)1(1+a13)2a23.


Odpowiedź:

  1. Wyrażenie po uproszczeniu: c2a2+b2. Wartość liczbowa: 1.
  2. Wyrażenie po uproszczeniu: a2+ab+b2c2. Wartość liczbowa: 2117.
  3. Wyrażenie po uproszczeniu: 2a1a. Wartość liczbowa: 167.
  4. Wyrażenie po uproszczeniu: 2(a+b). Wartość liczbowa: 20.
  5. Wyrażenie po uproszczeniu: a13. Wartość liczbowa: 2.


Wskazówka:

  1. Skorzystaj z własności działań na potęgach o wykładniku naturalnym oraz ze wzoru skróconego mnożenia A2B2=(AB)(A+B).
  2. Skorzystaj z własności działań na potęgach o wykładniku naturalnym oraz ze wzorów skróconego mnożenia
    1. A2B2=(AB)(A+B),
    2. A3B3=(AB)(A2+AB+B2),
    3. A22AB+B2=(AB)2.
  3. Skorzystaj z własności działań na potęgach o wykładniku naturalnym oraz ze wzoru skróconego mnożenia A3B3=(AB)(A2+AB+B2).
  4. Skorzystaj z własności działań na potęgach o wykładniku wymiernym oraz ze wzorów skróconego mnożenia
    1. (A+B)2=A2+2AB+B2,
    2. (AB)(A2+AB+B2)=A3B3,
    3. A2B2=(AB)(A+B).
  5. Skorzystaj z własności działań na potęgach o wykładniku wymiernym oraz ze wzorów skróconego mnożenia
    1. (A2AB+B2)(A+B)=A3+B3,
    2. A2B2=(AB)(A+B),
    3. A2+2AB+B2=(A+B)2.


Rozwiązanie:

  1. (a2c+b2c)(a2cb2c)(a2+b2)(a4b4)= c(a2+b2)c(a2b2)(a2+b2)(a2+b2)(a2b2)= c2a2+b2.
    Wartość tego wyrażenia dla a=8, b=2 i c=217 jest równa (217)282+22=41764+4=6868=1.
  2. (a2b2)(a3b3)(a22ab+b2)(c2a+c2b)= (ab)(a+b)(ab)(a2+ab+b2)(ab)2c2(a+b)= a2+ab+b2c2.
    Wartość tego wyrażenia dla a=8, b=2 i c=217 jest równa 82+82+22(217)2=64+16+4417=8468=2117.
  3. 6a31a3:3a13a11+a12+a13= 6a31a3a11+a12+a133a13= 6a3(1a)(1+a+a2)a11(1+a+a2)3a13= 2a14a13(1a)= 2a1a.
    Wartość tego wyrażenia dla a=8 jest równa 2818=167.
  4. (b56a16+b13a13)2+(b56a16b13a13)2(a13b13)(3a2+3b2+a13b13)2a+4a2ab=
    (b56a16)2+2b56a16b13a13+(b13a13)2+(b56a16)22b56a16b13a13+(b13a13)2(a13b13)(a23+b23+a13b13)2a+4a2ab=
    2((b56a16)2+(b13a13)2)(1a131b13)(a23+a13b13+b23)2a(ab)ab+4a2ab=
    2(b53a13+b23a23)b13a13a13b13(a23+a13b13+b23)2a(ab)4a2ab=
    2(b53a13+b23a23)a13b13(b13a13)(b23+a13b13+a23)2a22ab4a2ab= 2(b2+ba)ba2a22abab= 2(b2+ab)ba+2a22abba= 2b2+2ab2a22abba= 2(b2a2)ba= 2(ba)(b+a)ba= 2(a+b).
    Wartość tego wyrażenia dla a=8 i b=2 jest równa 2(a+b)=2(8+2)=20.
  5. (33a23a+13a+11a133a21)1(1+a13)2a23=
    (3(a13+1)(a23a13+1)(a13+1)3a+1+a131a231)1(1+1a13)2a23=
    (3(a13+1)a+13a+1+a131(a131)(a13+1))1(1+1a13)2a23=
    (3a13+33a+1+1a13+1)1(a13+1a13)2a23=
    (3a13a+1+a23a13+1(a13+1)(a23a13+1))1(a13+1)2(a13)2a23=
    (3a13a+1+a23a13+1a+1)1(a13+1)2a23a23=
    (3a13+a23a13+1a+1)1(a13+1)2a23a23= (a23+2a13+1a+1)1(a13+1)2a23a23= ((a13+1)2a+1)1(a13+1)2a23a23= a+1(a13+1)2(a13+1)2a23a23=
    (a+1)a23a23= (a+11)a23= aa23= a13.
    Wartość tego wyrażenia dla a=8 jest równa 813=2.

Zadanie 1.9 Wiedząc, że

  1. 8a+5+a=5, oblicz (8a)(5+a),
  2. 32a+32+a=2, oblicz 34a2.


Odpowiedź:

  1. 36.
  2. 23.


Wskazówka:

  1. Podnieś obie strony równości 8a+5+a=5 do kwadratu.
  2. Podnieś obie strony równości 32a+32+a=2 do sześcianu.


Rozwiązanie:

  1. Po podniesieniu obu stron równości 8a+5+a=5 do kwadratu otrzymujemy, że (8a+5+a)2=52=25. Stąd
    25 = (8a+5+a)2= (8a)2+28a5+a+(5+a)2= 8a+2(8a)(5+a)+5+a= 13+2(8a)(5+a), czyli
    2513=2(8a)(5+a)
    co jest równoważne temu, że
    6=(8a)(5+a),
    zatem
    (8 − a)(5 + a) = 36.
  2. Równość 32a+32+a=2 jest równoważna równości (32a+32+a)3=23=8. Otrzymujemy
    8 = (32a+32+a)3=
    (32a)3+3(32a)232+a+332a(32+a)2+(32+a)3=
    2a+33(2a)232+a+332a3(2+a)2+2+a=
    4+33(2a)2(2+a)+33(2a)(2+a)2=
    4+33(2a)(2a)(2+a)+33(2a)(2+a)(2+a)=
    4+33(2a)(4a2)+33(4a2)(2+a)=
    4+334a232a+334a232+a=
    4+334a2(32a+32+a)=2= 4+334a22, czyli
    8=4+634a2.
    co jest równoważne temu, że
    46=34a2,
    zatem
    34a2=23.